سومين پيشنهاد ما براي سفر نوروزي سيستان و بلوچستان است؛ هندوستان كوچك ايران. شگفتيهاي طبيعي، آثار باستاني بينظير و آيين و فرهنگي بسيار غني، از ويژگيهاي اين استان است. سيستان و بلوچستان سرزمين ناشناختههايي است كه در بستري از رنگها و نواهاي جذاب و متنوع، شما را به سفري عجيب و در عين حال سرشار از تازهها دعوت ميكند.
غير از زاهدان كه مركز استان است، بندر چابهار، زابل، ايرانشهر، كنارك، بندر جاسك، نيكشهر، ميرجاوه و سراوان برخي از شهرهاي مهم سيستان و بلوچستان هستند. زاهدان و چابهار، با هتلهاي پنج تا دو ستارهي خود، پذيراي شايستهاي از شما به عمل ميآورند. هر هفته تعدادي پرواز نيز از شهرهاي مختلف كشور به زاهدان انجام ميشود. قطار نيز گزينهي ديگري است كه ميتوانيد براي رسيدن به شهرهاي مختلف سيستان و بلوچستان انتخاب كنيد. اما اگر علاقهمند به تماشاي دشتهاي پهناور، مناطق كويري و كوههاي شگفتانگيز هستيد، سفر با خودروي شخصي و اتوبوسهاي بين شهري گزينهي مناسب شماست. خلاصه همه چيز مهياست تا تعطيلاتي متفاوت و به يادماندني را در سيستان و بلوچستان تجربه كنيد.
سيستان و بلوچستان بسيار وسيع است آنقدر جاذبهي گردشگري دارد كه حتي دو هفتهي اول فروردين هم براي ديدن تمامشان كافي نيست. آن دسته از افرادي كه هوادار تماشاي آثار باستاني و تاريخي هستند، قديميترين و شگفتآورترين آثار را ميتوانند در شهر سوخته يا دهانهي غلامان بيابند. كساني هم كه دلشان ميخواهد ميهمان طبيعتي بكر و حيرتانگيز باشند، درياچهي صورتي، جنگلهاي درختان حرا و گِلفشانها، از جمله گزينههايي است كه به شدت پيشنهاد ميشود..
[related id=”4935″]
شهر سوخته، تمدني مدرن
ر سيستان و بلوچستان به غير از شهر سوخته هيچ جاذبهي گردشگري ديگري نداشت، همين يك بهانه براي رهسپار شدن به استان كفايت ميكرد. اين شهر باستاني آنقدر عجايب دارد كه حتي گاهي تصورشان هم در ذهن نميگنجد. شهر سوخته كه در حاشيهي جادهي زابل- زاهدان واقع شده، بيش از ۵۰۰۰ سال قدمت دارد. انواع پارچه و حصير، ظروف سفالي و سنگي و معرقكاريهاي به جامانده از شهر سوخته، گوياي وجود صنايع متعدد و پيشرفته در اين دولتشهر بوده است. اما اين تمام داستان نيست. از ديگر نشانههاي پيشرفته بودن شهر سوخته ميتوان به شواهدي اشاره كرد كه از فعاليتهاي گستردهي زنان در شهر حتي در مناصب و موقعيتهاي مهم كاري حكايت دارد.
پيدا شدن نشانههايي مبني بر انجام قديميترين عمل جراحي مغز در شهر سوخته نيز از ديگر شگفتيهاي اين تمدن درخشان است. پژوهشهاي باستانشناسان نشان ميدهد بخشي از استخوان جمجمهي يك دختر حدوداً ۱۳ ساله در اين عمل جراحي برداشته شده است تا وي بتواند به حيات خود ادامه دهد.
گفتني است مردم اين دوره از تاريخ به سرگرمي نيز بياهميت نبودهاند؛ آثار به جايمانده از تخته نرد و تاس، شاهدي بر اين مدعاست.
علاوه بر اين، يافت شدن سفالينهاي با تصويري متحرك كه حركت يك بز به سمت درختي را نشان ميدهد، وجود اولين انيميشن تاريخ را به ايران زمين و اين منطقه نسبت ميدهد.
دهانهي غلامان، شهري بدون برج و بارو
دهانهي غلامان از ديگر يادگارهاي دوران باستان در سيستان و بلوچستان است. قدمت اين شهر كه به نظر ميرسد به دليلي مانند خشكسالي تخليه و متروكه شده به دوران هخامنشي ميرسد، در كتيبههاي به جامانده از اين دوران، شهر مذكور را «زرك» يا «زرنكاي» ميخواندهاند. تمام بناهاي اين شهر كه زير شنهاي روان مدفون بود، از گل خام ساخته شده است. اما نكتهي بسيار جالب و مهمي كه در درهي غلامان به چشم ميآيد، رعايت اصول شهرسازي در اين شهر است؛ در واقع شهر بدون برنامه رشد نكرده بلكه پيش از ساخت نقشهي دقيق و مدوني داشته است. ساختمانهاي بزرگ، خيابان، معبد، آبراهه و محلههاي نظامي از بخشهاي مختلف شهر هستند؛ ضمن اينكه منطقهي صنعتي بيرون از محدودهي زندگي مردم بوده است. دهانهي غلامان هيچ برج و بارويي ندارد؛ موضوعي كه مهر تأييدي بر آرامش و امنيت حاكم بر شهر در آن دورهي زماني است.
[related id=”5049″]
قلعهنو، ماسولهاي در دل بلوچستان
شايد اغراق نباشد اگر بگوييم سيستان و بلوچستان، مجموعهاي از تمام زبياييها و جذابيتهاي ايران را در خود جاي داده است. قلعهنو، يكي از اين جذابيتهاست. تمام بناهاي اين روستا از گل و خشت استفاده شده است. گورستان اين روستا كه در نزديكي دهانهي غلامان واقع شده، به دليل ساختار پلكانياش ديدني است.
كوه اوشيدا
كوه اوشيدا را ميتوان تركيب موزوني از آثار دورههاي مختلف تاريخي در سيستان دانست. در اين كوه نشانههايي از دورههاي اشكاني، ساساني و اسلامي به چشم ميخورد؛ آثار به جاي مانده نيز به همين نسبت متنوع اند. كاخ، آتشكده، زيارتگاه خواجه مهدي و قبرستان، بخشي از اين آثار است.
كوه اوشيدا كه از سنگ بازالت سياه رنگ تشكيل شده و شبيه ذوزنفه است، خواجه غلطان، كوه باطني، كوه نور و كوه موعود نيز ناميده ميشود.
روستاي تمين، نگيني در دل سيستان
شايد اولين تصويري كه پس از شنيدن نام سيستان و بلوچستان در ذهنتان مجسم شود، سرزميني سراسر بيابان و دشتي گرم است؛ اگر اين طور است، بدانيد كه به اشتباه رفتهايد. روستاي تمين، بهشتي سرسبز در دل دشتهاي سيستان و بلوچستان است كه با آب و هواي خنك خود، جسم و جان را صفا ميدهد.
سرسبز تمين در دامنه كوه تفتان، از پوشش گياهي غني و متنوعي برخوردار است. انواع درختان ميوه نظير انجير، انگور، آلبالو، هلو، بادام، گردو و پسته در اين منطقه يافت ميشود. اما جذابيتهاي تمين به منابع طبيعي محدود نميشود؛ قلعه و قبرستان تمين، از آثار تاريخي به جاي مانده از قرون گذشته اند در اين روستا هستند. چشمهي آب معدني موسي، آسياب آبي، كورهي ذوب فلز و چله خانه از ديگر ديدنيهاي روستاي تمين اند.
سربازِ سرسبز
سرسبزي و نشاط در سيستان و بلوچستان، تنها در تمين ديده نميشود، منطقهي سرباز نيز يكي ديگر از سرزمينهاي خوش منظره و باطراوت استان است. در اين منطقه، كوهها و صخرهها در كنار رود حياتبخش سرباز، منظرههاي بسيار زيبايي را به وجود آورده اند كه تنوع محيطي سيستان و بلوچستان را تقويت كرده است. علاوه بر اين، آبشار زيباي زيارتجاه، از آن صحنههاي كمنظيري است كه واقعاً ميتواند تصور شما دربارهي اين منطقه را تغيير دهد.
[related id=”2630″]
درك زرآباد، روستايي ساحلي
يكي از زيباترين تابلوهاي طبيعت در سيستان و بلوچستان تقابل دريا و بيابان است؛ تقابلي كه دلانگيزترين تصاوير آن را ميتوانيد در روستاي درك زرآباد به تماشا بنشينيد. صحنههاي بسيار زيبا از كوير پهناور و آرام خواستهي دل عاشقان كوير را برآورده ميكند و از سوي ديگر درياي آرام، زيبا و آبي با نسيم خنك و فرح بخش خود، تماشاي اين صحنهها را بسيار خوشايند ميسازد. نخلها و درختهاي سرسبزي كه در جاي جايِ اين سرزمين روييده نيز حال خوشتان را دوچندان خواهد كرد. تصور كنيد چه قدر باشكوه است كه كمي در ساحل قدم بزنيد و كمي در كوير! سپس روي تخته سنگي بنشينيد و غروب آفتاب را در اين صحراي پهناور تماشا كنيد.
هامون، خاطرهي روزهاي شيرين
تالاب زيباي هامون، از نمادهاي سيستان و بلوچستان به شمار ميآيد. اين تالاب كه زماني يكي از تفريحگاههاي بزرگ و سرزندهي اين سرزمين به شمار ميآمد، امروزه حال چندان خوشي ندارد و در بيشتر ايام سال خالي از آب است. اما در بعضي از ايام سال مانند اوائل فصل بهار، تالاب رنگ دلانگيز آب را ميبيند و به ميزباني مهربان براي ميهماناني تبديل ميشود كه به هامون دل خوش كردهاند. به اميد روزي كه تالاب هامون در تمام ايام سال، پرآب و زنده باشد!
چابهار، رنگينكماني از زيباييها
چابهار، بندر هميشه بهار استان سيستان و بلوچستان، سراسر جذابيت، شگفتي و چشمنوازي است. از همان ابتدا كه عازم اين شهر ميشويد، زيبايياش را درك و لمس خواهيد كرد. معمولا تا صحبت از جادهي زيبا به ميان ميآيد، ياد جادههاي شمالي كشور ميافتيم اما مطمئن باشيد كه يكي از زيباترين، عجيبترين و غنيترين جادههاي ايران را از قلم انداختهايد. جادهي ساحلي چابهار- بريس با برخورداري از سواحل صخرهاي، كوههاي مينياتوري، جنگل حرا، تالاب ليپار و درخت انجير معابد، زيبايي خيرهكنندهاي دارد.
گِلافشان، پديدهاي ناب: گِل افشان، يكي از عجيبترين و جالبترين پديدههاي زمينشناسي است. در اين پديده، گِلهاي خاكستري رنگ از درون زمين به بيرون پرتاب ميشود و صدايي شبيه به شليك گلوله تفنگ از اين پرتابها به وجود ميآيد. با گذشت زمان از خروج اين گلهاي خاكستري رنگ، تپههاي متعددي تشكيل شده كه ارتفاع آنها بعضي از آنها به چندين متر ميرسد.
درياچه صورتي: در جادهي ساحلي گواتر- چابهار، در فاصلهي ۱۵ كيلومتري از چابهار، درياچهاي يا تالابي تشكيل شده كه آب آن صورتي رنگ است. آب درياچه به دليل خاكهاي رنگي محل به اين رنگ درآمده است. تصاوير درختان و بوتههايي كه در اطراف اين درياچه سحرانگيز روييده، مناظر فوقالعادهاي براي عكاسي ايجاد كرده است. نام ديگر درياچه يا تالاب صورتي، تالاب ليپار است.
كوههاي مريخي روي زمين: باز هم پديدهاي ديگر در جاده چابهار- گواتر! پس از طي كردن ۴۰ تا ۵۰ كيلومتر بعد از چابهار به سمت گواتر با كوههايي مواجه ميشويد كه احتمالاً تا به حال مانندش را نديدهايد. اين كوههاي آهكي سفيد و خاكستري رنگ هستند. و از آنجايي كه اين كوهها ظاهري شبيه به منظرهي ماه از روي زمين دارد، محليها به آنها كوههاي مريخي ميگويند. روي اين كوهها هيچ گونهي گياهي نميرويد.
غارهاي سهگانه: غارهاي سهگانهي چابهار در دامنهي كوه شهبازبند واقع شدهاند. از ميان اين سه غار، دو غار مصنوعي و ديگري طبيعي است. درون غار طبيعي يك آرامگاه و در كنارش يك صندوقچه ديده ميشود. مردم محلي به اين سه غار «بان مسيتي» ميگويند كه به معناي «معبد مرد صالح» است.
قلعهي تيس: اما جاذبههاي چابهار، تنها به آثار طبيعي محدود نميشود. قلعهي تيس يا پرتغاليها در جاده چابهار- تيس و در فاصلهي ۵ كيلومتري چابهار ساخته شده است. اين قلعه با آجر، گچ و سنگ ساخته شده است.
ساحل صخرهاي هيجانانگيز: شايد تا به حال تصور ميكرديد، سواحل صخرهاي را تنها ميتوانيد در كشورهاي خارجي ببينيد. اما يكي از زيباترين سواحل صخرهاي جهان را ميتوانيد در كنار ساحل چابهار بيابيد كه به دريابزرگ معروف است. گاهي اوقات امواج پس از برخورد با صخرهها تا ۵ متر نيز اوج ميگيرند.
منطقهي حفاظت شدهي باهوكلات (گاندو)
در منتها اليه كشور، در طور مرز ايران و پاكستان، منطقهاي وجود دارد كه از لحاظ زيستي بسيار غني است. در اين منطقهي حفاظت شده چندين بركه وجود دارد كه از ميان آنها ميتوان به كلاني، فيروزآباد و پلنگي اشاره كرد. گونههاي متفاوت جانوري نظير شغال، روباه، عقاب شاهي و كبوتر نيز در اين منطقه به وفور يافت ميشود اما مهمترين گونه، نوعي تمساح پوزه كوتاه است كه در گويش محلي به آن گاندو گفته ميشود. از اين رو، اين منطقه را گاندو نيز مينامند.
موسيقي خاص سيستان و بلوچستان
اگر علاقهمند به هنر و موسيقي هستيد، در سيستان و بلوچستان ميتوانيد موسيقي متفاوتي از نواحي ديگر كشور بشنويد. ترانهها و تصنيفهاي سيستان و بيرجند در جنوب خراسان، شباهت بسياري به هم دارند. موسيقي مقامي بلوچستان نيز در بين انواع موسيقيهاي مقامي سراسر كشور، كيفيت فوقالعادهاي دارد. قيچك، تنبورك، رباب، بانچو، ني (نل) و دهل، اصليترين سازهاي سيستان و بلوچستان هستند.
دنيايي رنگارنگ و درخشان
با قدم گذاشتن در بازارهاي زاهدان، چابهار، ايرانشهر و ساير شهرهاي استان سيستان و بلوچستان، رنگارنگي و درخشش پارچهها و لباسهاي زنانه چشمتان را خواهد گرفت. جلوه و جذابيت پارچهها به قدري است كه نميتوانيد از آنها روي بگردانيد. حال اگر بدانيد سوزن دوزيها و ظرافتهايي كه روي اين پارچهها انجام شده، كار دست زنان سخت كوش اين استان است، بيش از پيش درگير زيبايي آنها خواهيد شد. سوزن دوزي انواع مختلفي دارد كه بنابر سليقه و مناسبتها مورد استفاده قرار ميگيرد.
اگر دلتان ميخواهد پارچهها و لباسهاي زيبايي را كه زنان بلوچ با لطافت روح خود آنها را آراستهاند بخريد، يكي از بهترين مراكز فروش آن بازار رسولي (چهارراه رسولي) در زاهدان است. در اين بازار علاوه بر انواع پارچههاي زيبا و البته گران قيمت، ميتوانيد انواع كالاهاي ديگر را نيز بيابيد.
قسمت خوشمزهي سفر
در سفر به سيستان و بلوچستان ميتوانيد مانند ساير سفرها در رستوران يا هتل غذاهاي عادي و هميشگي را بخوريد اما با اين كار خودتان را از تجربهي طعمها و مزههاي بينظير غذاهاي اين استان كه با ادويههاي متفاوت بسيار لذيذ شدهاند، محروم خواهيد كرد. به دليل وسعت استان، غذاها بسيار متعدد و متنوعاند اما از ميان مهمترين آنها ميتوان به كشك زرد، اوجيزك، آبگوشت زابلي، چنگال، تنورچه، دوغ برك، تباهگ و لنجو اشاره كرد.